تفاوت مبایعه نامه و قولنامه 

تفاوت مبایعه نامه و قولنامه در چیست؟ مبایعه نامه از دو کلمه “مبایعه” و “نامه” تشکیل شده است. مبایعه از ریشه بیع است و بیع به معنای فروش می باشد. لذا مبایعه نامه را در عرف عمومی فروشنامه هم می گویند. از نظر حقوقی به عقد یا قرارداد خرید و فروش، عقد بیع گفته می شود. گاهی اوقات در عرف از واژه قولنامه به جای مبایعه نامه استفاده می شود و هردو را به یک معنا به کار می برند. اما حقوقدانان و دادگاه ها میان آنها تفاوت قائل هستند و آثار حقوقی متفاوتی برای هریک از انها تعریف کرده اند. 

تعریف قولنامه

قولنامه نوشته ای است که غالبا به صورت سند عادی تنظیم می شود و حاکی از توافق دونفر به منظور واقع ساختن عقدی در آینده به همراه ضمانت انجام تعهد می باشد. مثلا در مواقعی که خریدار یا فروشنده قصد انجام معامله ای را دارند، ولی چون مقدمات کار هنوز به طور کامل فراهم نشده است لذا میان یکدیگر توافقاتی را در قالب قراردادی بنام قولنامه تنظیم می کنند که در آینده فروشنده با فراهم کردن مقدماتی مانند تهیه اسناد و مدارک، مفاصا حساب، پایان کار، و … ملک را بنام خریدار انتقال دهد. همچنین این قولنامه می تواند بیانگر تعهداتی مانند تهیه پول برای خرید ملک نیز باشد. معمولا برای تضمین انجام تعهدات طرفین، مبلغی را بعنوان ضمانت یا وجه التزام تعیین می کنند که اگر یکی از آنها به عهد خود عمل نکرد وجه ضمانت شده به نفع طرف مقابل ضبط می شود. 

فرق مبایعه و قولنامه 

مبایعه نامه تعهد و قول برای انجام معامله ای در حال حاضر و فی المجلس است. یعنی به واسطه ایجاب و قبول در آن و شروطی که در آن وجود دارد، خرید و فروش و اصطلاحا عقد بیع اتفاق افتاده است. اما قولنامه تعهد و قول برای انجام معامله ای در آینده ای معلوم است. ( مثلا متعهد قول می دهد که در تاریخ …… پول ملک ….  را بپردازد و در آن تاریخ فروشنده ملک را بنامش انتقال دهد.)
در مبایعه نامه هر مبلغی که تعیین شود بعنوان ثمن معامله محسوب می شود حتی اگر مبلغ اندکی از کل مبلغ قرارداد به فروشنده پرداخت شود و مابقی مبلغ بعد از مدت معین به وی پرداخت شود و یا اینکه مبلغی پرداخت نشود و مدتی پس از تحویل ملک ثمن معامله پرداخت شود، معامله انجام شده و خریدار مالک ملک شده است و امکان فسخ آن وجود ندارد. اما در قولنامه طرف اول قرارداد مالک ملک محسوب نمی گردد و امکان یا الزام فروشنده به انتقال مالکیت وجود ندارد و فقط دریافت خسارت یا وجه التزام مندرج در قولنامه میسر است. 
البته مبایعه نامه ها اگر شروطی ضمن عقد داشته باشند یا اعمال خیارات قانونی میسر باشد قابل فسخ هستند که جملگی با نظر و تشخیص دادگاه صالحه اتفاق می افتد. همچنین اگر عنوان قراردادی قولنامه باشد ولی در متن قرارداد عبارت خریدار و فروشنده درج شده باشد و مفاد قولنامه دلالت بر نقل و انتقال ملک به صورت قطعی نمایددر این صورت آثار عقد بیع بر آن حاکم است و صرف عنوان قولنامه مانع الزام فروشنده به انتقال ملک به نام خریدار نخواهد بود. چون قصد و هدف واقعی طرفین در قراردادها ملاک عمل برای دادگاه ها محسوب می شود و نه صرف نام و عنوان قرارداد.